Caffi Cymunedol Trawsnewid Bro Gwaun Gwneud pryd o fwyd dros ben

Wrth fynd i un o gyfarfodydd Panel Cynghori Grantiau Amgylchedd Cymru yn gynharach eleni, roeddwn yn ddigon ffodus i ymweld â chaffi cymunedol Trawsnewid Bro Gwaun am ginio gyda chydweithwyr i gael blas ar y bwyd maent yn ei baratoi â chariad. Mae’r caffi yn Abergwaun yn trawsnewid bwyd yn greadigol a fyddai fel arall yn mynd i safle tirlenwi yn brydau bwyd iach, fforddiadwy i’r gymuned ac mae newydd ddathlu ei benblwydd cyntaf.

Wrth i ni gyrraedd cawsom ein croesawu gan wirfoddolwraig gyfeillgar a oedd wedi llwyddo’n ddiweddar i gael swydd drwy Twf Swyddi Cymru gyda’r caffi, ac roedd hi’n amlwg wrth ei bodd. Cawsom ein croesawu wedyn gan Chris Samra, Cyfarwyddwr Trawsnewid Bro Gwaun a Tracey Whistance, deilydd swydd Grant Rheoli Amgylchedd Cymru sy’n goruchwylio holl brosiectau’r grŵp ac yn cefnogi’r gwirfoddolwyr. Dangosodd Tracey ni o gwmpas y caffi a’r cyfleusterau gan ddisgrifio’r ffordd y bu i’r gymuned gyfan gydweithio i gael y caffi i’r pwynt hwn; cafodd yr adeilad ei brydlesu i’r grŵp gan y Co-op yn rhad, ond roedd angen gwaith mawr arno ac felly daeth busnesau a phobl leol at ei gilydd gyda deunyddiau, sgiliau ac egni yr oedd mawr ei angen ac er bod digonedd o waith ar ôl i’w wneud o ran gwneud yr adeilad yn fwy effeithlon ar ynni, roedd y caffi yn gallu agor ei ddrysau i’r cyhoedd.

Mae’r caffi cymunedol yn paratoi bwyd mewn modd effeithlon ar ynni ac yn lleihau allyriadau carbon drwy atal, ar gyfartaledd, 100 cilo o fwyd rhag mynd i safle tirlenwi bob wythnos.

Y broblem ambag designlwg i gaffi sy’n gweini bwyd dros ben a roddwyd iddo yw ei bod yn amhosib proffwydo beth sydd am ddod mewn bob dydd felly mae angen i gogydd y caffi fod yn hyblyg ac yn ddyfeisgar! Mae busnesau a phobl leol yn dod â rhoddion bwyd yno bob dydd ac mae gwirfoddolwyr yn cynnal casgliadau hefyd. Daw’r bwyd o gwmpas pedair milltir ac felly mae milltiroedd y bwyd yn isel a gellir defnyddio’r bwyd yn gyflym, sy’n bwysig gan fod y rhan fwyaf yn fwyd darfodus. Cawsom wybod eu bod yn cael gymaint o roddion nes bod angen i’r caffi erbyn hyn ganfod faint sy’n ymarferol ac maent yn edrych ar gyffeithio bwyd sydd â chyfnod silff byrrach. Mae’r grŵp yn edrych hefyd ar weithio gyda chaffis lleol eraill i leihau gwastraff bwyd ymhellach. Tra roedden ni yn y caffi, daeth rhywun lleol i mewn gyda bocs grawnfwyd a oedd wedi’i agor ac er yr eglurwyd nad oedd y caffi yn gallu defnyddio bwyd sydd wedi’i agor i baratoi eu prydau bwyd, roedd yn bosib ychwanegu’r grawnfwyd i’r bin moch – ychydig iawn sy’n cael ei daflu! Mae’r bwydlenni hefyd yn nodi, os ydych yn arfer bwyta mwy neu lai, y gellir darparu ar gyfer hynny.

Wrth fod yn y caffi, roedd hi’n glir ei fod o werth i’r gymuned wrth i gwsmeriaid fynd a dod drwy’r adeg, ond mae’r caffi hefyd yn fan gwasanaeth ar gyfer yr Undeb Credyd lleol ac mae’r grŵp hefyd yn darparu parseli bwyd PATCH (Pembrokeshire Action to Combat Hardship) i’r gymuned sy’n cynnwys bwyd a roddwyd i’r caffi.

Ni chollir yr un cyfle i ledaenu neges trawsnewid wrth i weithiau celf sy’n cynrychioli naws trawsnewid addurno waliau’r caffi i bob cwsmer gael eu gweld.

Rhaid i mi gyfaddef fy mod yn tueddu i gael fy arwain gan ddyddiadau ‘ar ei orau cyn’ ac yn cadw i ffwrdd o eitemau sydd o fewn diwrnod neu ddau o’r dyddiad, ond ar ôl ymweld â’r caffi cymunedol hwn, rwyf wedi cael fy ysbrydoli i ailfeddwl ac rwy’n ceisio lleihau faint o fwyd rwy’n ei wastraffu drwy gynllunio ymlaen a pheidio â phrynu gormod – hyd yn oed os oes yna gynnig prynu un, cael un am ddim!!

Kate Fletcher

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s